Alpes Literários

Alpes Literários

Subtítulo

UM PASSEIO PELOS ALPES LITERÁRIOS

segunda-feira, 9 de novembro de 2026

G. K. Chesterton - O Estado Mundial

O escritor inglês nos apresenta uma sátira mordaz sobre a hipocrisia do idealismo abstrato, em cujo caudal se critica a contradição de amar a “humanidade” num plano ilimitado, enquanto se despreza o próximo real, tencionando desse modo assinalar que se mostra muito mais simples defender grandes causas globais do que praticar a tolerância com o vizinho da porta ao lado ou com culturas adjuntas.

 

Diante dos reflexos desse espelho satírico, Chesterton desmantela a falsa superioridade moral daqueles que, sob o falso manto de uma retórica elevada e universalista, professam grandes ideais – como o da unidade mundial por intermédio do internacionalismo –, mas falham no exercício mais básico e difícil do amor concreto, por albergarem, na lida quotidiana, preconceitos e rancores os mais mesquinhos.

 

J.A.R. – H.C.

 

G. K. Chesterton

(1874-1936)

 

The World State

 

Oh, how I love Humanity,

With love so pure and pringlish,

And how I hate the horrid French,

Who never will be English!

 

The International Idea,

The largest and the clearest,

Is welding all the nations now,

Except the one that’s nearest.

 

This compromise has long been known,

This scheme of partial pardons,

In ethical societies

And small suburban gardens –

 

The villas and the chapels where

I learned with little labour

The way to love my fellow-man

And hate my next-door neighbour.

 

A Última Resistência da Humanidade

(Julie Jorgensen: artista norte-americana)

 

O Estado Mundial

 

Oh, como eu amo a Humanidade,

Com um amor tão puro e afetado,

E como detesto os horríveis franceses,

Que jamais serão como os ingleses!

 

A Ideia Internacional,

A mais vasta e cristalina,

Está agora a unir todas as nações,

Exceto a que nos é mais próxima.

 

Há muito se conhece esse arranjo,

Esse plano de indultos parciais,

Em sociedades éticas

E pequenos jardins suburbanos –

 

As quintas e as capelas onde

Aprendi sem muito esforço

O modo de amar o meu semelhante

E a odiar o meu vizinho.

 

Referência:

 

CHESTERTON, G. K. The world state. In: __________. The collected poems of G. K. Chesterton. New York, NY: Dodd, Mead & Co., 1961. p. 15.

❁

domingo, 8 de novembro de 2026

Geir Campos - Edifício

A voz poética, nestes irônicos versos, tece uma crítica à vida moderna, marcada pelo isolamento e pela desumanização, empregando a imagem de um edifício enquanto “refúgio de presenças mortas”, vale dizer, metáfora insofismável para a solidão imposta pela lógica urbana, a substituir o convívio saudável entre as pessoas por aparatos de assimilação imediata e individualizada – a exemplo da televisão e do rádio.

 

A falta de contato entre vizinhos de um mesmo prédio, reforçada ainda mais pela rotina de se manter portas e janelas fechadas, torna-se, assim, um impeditivo para que sejamos capazes de gerar projetos coletivos em um mundo solidário, objetivo esse que, aliás, volatiza-se ainda mais diante da força desagregadora que as chamadas “redes sociais” impõem sobre uma parcela significativa da população, que passa a viver em contextos virtuais desconformes à realidade concreta.

 

J.A.R. – H.C.

 

Geir Campos

(1924-1999)

 

Edifício

 

É favor conservar as portas fechadas,

fechadas se possível igualmente as janelas:

deste modo evitareis que o vizinho bisbilhote

vosso intencionalmente apartado apartamento

e sobretudo evitareis a visão do vizinho,

esse inevitável e incômodo acompanhamento.

É favor conservar fechadas as portas;

e que o edifício pareça um refúgio de presenças mortas,

embora em cada aposento germine o ódio num ersatz de horta.

Não tereis quem vos dê nem a quem devais dar

– Bom dia! Boa noite! Boa sorte!

Os dias não serão bons, as noites menos,

e a sorte nunca, se alguém falar;

fale o rádio, somente, e só a ele ouvireis.

Se há ansiedade nos olhos, a televisão em cores

tudo vos mostrará – o grande mundo, sem seus maus odores;

outrossim podeis pôr nas paredes, nos móveis, nas mesas,

esculturas e quadros de preferência os mais abstratos

que vos consolem com sua mortíssima natureza.

Na hora própria fareis colocar a um canto fora da porta

o litro vazio e o exato dinheiro

para o leiteiro madrugador e o padeiro

que zelosos vos servem e a quem tampouco vereis

com seus sapatos batidos, a roupa gasta, mas a face corada

que vos faria invejar-lhes a vida tão natural.

Cartas, se vos chegarem, hão de vir pela caixa postal.

Demais, se há mais problemas, resolvem-se pelo telefone

a cujo bocal direis claro o endereço e mastigadamente o nome.

Para receber encomendas e tratar eventuais serviços

recomendamos a admissão formal de um criado

bastante esperto para dar boa conta de tudo isso

e não se imiscuir em vossos desassuntos privados.

Parentes nem amigos! Aconselhamos, em vez, a adoção

de algum bicho pequeno e dócil – um gato ou um cão;

o ideal seriam plantas e entre as plantas ideal um cacto,

um cacto em miniatura faz as vezes de muitas criaturas.

Assim, com um criado e no máximo um cão ou um gato,

se possível um cacto… vivereis a calma dos retratos.

Mas para tanto é mister não compactuardes jamais

com certos arquitetos e seus equívocos de cimento:

porta e janela não são para a-p-a-r-t-a-m-e-n-t-o-s!

Porta ou janela aberta é sempre tentação para o olhar

e olhando havíeis de ver outros olhos perto

e em seguida à janela e à porta sonharíeis abrir

também a vossa boca, e logo após a boca a vossa alma,

e afinal vos entenderíeis (pois falando assim de alma aberta)

e desse entendimento entre as pessoas e as famílias e os povos

cedo ou tarde brotariam novos planos e projetos novos

de um mundo com jardins, grandes praças e parques, pomares,

túneis e estradas, aeroportos e pontes, portos de mar e pontes

reduzindo à unidade o que antes eram fragmentários horizontes,

e de um lado para outro o pão indo e vindo,

e de um lado para outro o sonho indo e vindo

– lançadeiras da paz tecida e necessária…

E o que seria de nós, da indústria contrária?

 

Janelas noturnas

(Edward Hopper: pintor norte-americano)

 

Referência:

 

CAMPOS, Geir. Edifício. In: __________. Canto claro e poemas anteriores. 1. ed. Rio de Janeiro, DF: Livraria José Olympio Editora, 1957. p. 20-22.

❁

sábado, 7 de novembro de 2026

Ernesto Cardenal - Há um lugar junto à lagoa de Tiscapa

A lagoa de Tiscapa no centro de Manágua (NI) – hoje, um parque memorial – segue a refletir a lua, as luzes do poder, mas, nestas linhas de Cardenal, um dado momento restou congelado sob a sua transparente superfície lírica, a pulsar sob os efeitos do amor, do ciclo contínuo da vida e da luta, bem assim a refletir a sua longa e tirânica sombra, digo melhor, a presença contingente de um poder autoritário e opressivo.

 

Diante da descontinuidade da relação com a pessoa amada, apenas a natureza e a cidade mantiveram-se incólumes à passagem do tempo: o espaço físico onde os protagonistas vivenciaram momentos de intimidade – um singelo banco sob uma árvore de quelite, às margens da sobredita lagoa – abriga, agora, um outro casal, e, quiçá, outras também devem ser as condições políticas que pairam sobre a esfera da vida privada naquelas paragens.

 

J.A.R. – H.C.

 

Ernesto Cardenal

(1925-2020)

 

Hay un lugar junto a la laguna de Tiscapa

 

Hay un lugar junto a la laguna de Tiscapa

– un banco debajo de un árbol de quelite –

que tú conoces (aquella a quien escribo

estos versos, sabrá que son para ella).

Y tú recuerdas aquel banco y aquel quelite;

la luna reflejada en la laguna de Tiscapa,

las luces del palacio del dictador,

las ranas cantando abajo en la laguna.

Todavía está aquel árbol de quelite;

todavía brillan las mismas luces;

en la laguna de Tiscapa se refleja Ia luna;

pero aquel banco esta noche estará vacío,

o con otra pareja que no somos nosotros.

 

Casais se beijando no parque

(Friso da Família Linde)

(Edvard Munch: pintor norueguês)

 

Há um lugar junto à lagoa de Tiscapa

 

Há um lugar junto à lagoa de Tiscapa

– um banco sob uma árvore de quelite –

que tu conheces (aquela a quem escrevo

estes versos, saberá que são para ela).

E lembras-te daquele banco e daquela quelite;

da lua refletida na lagoa de Tiscapa,

das luzes do palácio do ditador,

das rãs a coaxar às margens da lagoa.

Ainda lá está aquela árvore de quelite;

ainda brilham as mesmas luzes;

a lua a refletir-se na lagoa de Tiscapa;

Mas aquele banco esta noite estará vazio,

Ou com outro par que não somos nós.

 

Referência:

 

CARDENAL, Ernesto. Hay un lugar junto a la laguna de Tiscapa. In: __________. Poesía escogida. 1. ed. Barcelona, ES: Barral Editores, abr. 1975. p. 11. (“Insulae Poetarum”)

❁

sexta-feira, 6 de novembro de 2026

Boghdán Rubtchák - A asa de Ícaro

O poeta ucraniano elabora, nesta reescrita alegórica em duas seções, uma cosmogonia pessoal e trágica, entretecendo a narrativa bíblica da Criação e da Queda com o mito grego de Ícaro: Rubtchák contrapõe a harmonia do “sexto dia” – no qual a humanidade coexistiu, em estado paradisíaco, com anjos e animais – ao colapso do “sétimo dia” – em cujas horas o conhecimento e a ambição acabaram por convolar o voo numa queda, no contexto de um mundo saturado pela corrupção e pelos negócios dos “mercadores de sangue”.

 

Tem-se, assim, o “primeiro começo cristalino” – claramente Adão, mas também, penso eu, o ser humano arquetípico e, por extensão, o artista ou o visionário (Ícaro) –, tantas vezes reencontrado em fragmentos, em vestígios das malogradas iniciativas, como uma “asa partida”, logo transmutada em artefato mítico a comprovar a tentativa do voo empreendido em cada momento pela humanidade, passível de infinitas reinterpretações pelas gerações supervenientes.

 

J.A.R. – H.C.

 

Boghdán Rubtchák

(1935-2018)

 

Крило Ікарове

 

1

 

Кристальний первопочаток устав у шостому дні.

Хлопчик був: світ був. М’якостопо

світом новим ступав. Семизорий звір

правду йому співав, найближчу з усіх, без слів.

І ангел був ще молодий.

 

Кристальний первопочаток устав у шостому дні.

Юнак. Вовка від зла стеріг. Сарнам домівку дав.

Прибігали до нього дні, круг нього дні бігли, як діти,

і яблуня лету біло йому цвіла

– пречисто.

 

Кристальний первопочаток устав у шостому дні:

муж. Всесвіт знав. Перше слово добув.

Вибухло в ньому весілля сонця й сонних гадюк

на дюнах над юним морем. Хотів

на вітрі лишити карб свого доброго імени.

Летіти.

 

2

 

Кристальний первопочаток упав у сьомому дні.

Зло розлилося. Зливи ласкавих вод землю зривали.

Птиці сонцю закрили таємничі обличчя свої,

вітер емблеми лету зламав, і прийшли

карати кущі.

 

Кристальний первопочаток упав у сьомому дні,

і сьомий день упав. Зосталася ніч,

щоб спутати крила снами гарячих рук,

шалом шалвій, полоном полину. Зімкнулись

кущі, що прийшли. Темні кущі.

 

Кристальний первопочаток упав у сьомому дні:

до лжесвящеників, до крамарів кровистих пішов юнак,

первобажання своє глибоко в очах заховавша,

і був. А внуки рибалок знайшли

розбите крило в кущах.

 

Ícaro sobre as rochas

(Vlaho Bukovac: pintor croata)

 

A asa de Ícaro

 

1

 

Cristalino princípio surgiu no sexto dia.

Era o menino: era o mundo. De passo macio

pisava o mundo novo. A fera de sete olhos

cantava-lhe a verdade, mais próxima de todas, sem palavras.

E o anjo era jovem ainda.

 

Cristalino princípio surgiu no sexto dia.

Jovem. Defendia o lobo do mal. Dava nome às corças.

Os dias corriam a ele, em torno dele corriam os dias, como crianças,

branca do voo floria-lhe macieira –

imaculada.

 

Cristalino princípio surgiu no sexto dia:

Homem. O universo sabia. Tirou a primeira palavra.

Nele explodiram as bodas do sol e das serpentes do sonho,

sobre as dunas à beira do jovem mar. Ele queria

deixar no vento a gravura de seu bom nome.

Voar.

 

2

 

Cristalino princípio tombou no sétimo dia.

Derramou-se o mal. Enchentes de águas mansas arrancavam a terra.

Os pássaros escondiam ao sol seus semblantes misteriosos,

O vento quebrou os emblemas do voo e arbustos

vieram punir.

 

Cristalino princípio tombou no sétimo dia,

e o sétimo dia tombou. A noite sobrou

para amarrar as asas com sonhos de quentes mãos,

com a loucura de losna, com cativeiro de cana. Fecharam-se

os arbustos que vieram. Arbustos escuros.

 

Cristalino princípio caiu no sétimo dia:

aos falsos profetas, aos mercadores de sangue dirigiu-se o jovem,

[tendo ocultado o seu primeiro desejo no fundo dos olhos,] (*)

e foi. E os netos de pescadores acharam

nos arbustos a asa quebrada.

 

Nota:

 

(*). Este verso, em tradução ao português da mesma linha parelha em ucraniano, não consta na obra de referência em nosso idioma, talvez por um lapso de revisão.

 

Referências:

 

Em Ucraniano

 

Рубчак, Богдан. Крило Ікарове. In: __________. Крило Ікарове. Дніпро, УКР: Київ Видавництво художньої літератури, 1991. с. 153-154.

 

Em Português

 

RUBTCHÁK, Boghdán. A asa de Ícaro. Tradução de Wira Wowk Selanski. In: SELANSKI, Wira Wowk (Ed.). Sinos: antologia da poesia ucraniana. Traduções de Wira Wowk Selanski e Helena Kolody. 1. ed. Rio de Janeiro (RJ) & Lisboa (PT): Contraste Editora, 2009. p. 280-281.

❁